Als ouders uit elkaar gaan, verandert er voor de kinderen veel tegelijk. Twee huizen, nieuwe routines en soms een andere school. Wat kinderen in die periode vooral nodig hebben, is duidelijkheid en ouders die samen blijven optrekken. Een goed ouderschapsplan helpt daarbij.
Wat is een ouderschapsplan?
Een ouderschapsplan is een document waarin ouders afspraken vastleggen over de kinderen na de scheiding. Wie getrouwd is of een geregistreerd partnerschap heeft en minderjarige kinderen heeft, is verplicht zo’n plan te maken. Ook voor ouders die samenwoonden is het verstandig. In het plan staat onder meer hoe de zorg verdeeld wordt, hoe jullie elkaar op de hoogte houden en hoe de kosten van de kinderen worden gedeeld.
Wat zet je erin?
- De zorgverdeling: bij wie wonen de kinderen wanneer, en hoe zien de wisselmomenten eruit?
- Vakanties, verjaardagen en feestdagen: wie viert wat met wie?
- Informatie: hoe delen jullie nieuws over school, gezondheid en vriendjes?
- Grote beslissingen: hoe kiezen jullie samen een school of een sportclub?
- Geld: wat kosten de kinderen, en hoe verdelen jullie die kosten?
Hoe concreter de afspraken, hoe minder ruimte voor discussie later. Tegelijk is het goed om af te spreken wanneer jullie het plan opnieuw bekijken. Wat past bij een kind van vier, werkt vaak niet meer voor een tiener.
Afspraken over geld
Een onderdeel dat vaak vragen oproept, is de kinderalimentatie. Het bedrag hangt af van wat de kinderen kosten en wat beide ouders kunnen bijdragen. Ook telt mee hoeveel dagen de kinderen bij ieder van jullie zijn. Leg in het plan vast welk bedrag jullie afspreken, wie welke kosten direct betaalt, zoals kleding of de sportclub, en hoe jullie omgaan met grotere uitgaven zoals een schoolreis of een nieuwe fiets. Zo voorkom je dat elke rekening een nieuwe discussie wordt.
Samen aan tafel
Een ouderschapsplan maken terwijl de emoties hoog zitten, is niet eenvoudig. Veel ouders kiezen daarom voor scheiden met mediation. Een mediator is neutraal en helpt jullie om het gesprek over de kinderen rustig en zakelijk te voeren. Jullie maken de afspraken zelf, de mediator bewaakt dat het belang van de kinderen centraal blijft en dat niemand ondersneeuwt. Naast het ouderschapsplan worden in die gesprekken ook de andere afspraken gemaakt, bijvoorbeeld over het huis en de alimentatie.
Hoe vertel je het de kinderen?
Vertel het als het kan samen, in eenvoudige woorden die passen bij de leeftijd. Leg uit dat het een beslissing van de ouders is en dat het niet aan de kinderen ligt. Vertel wat er concreet verandert en wat hetzelfde blijft. Kinderen hebben vaak vooral behoefte aan praktische antwoorden: waar slaap ik, en mag mijn knuffel mee? Geef ze ook de ruimte om later met vragen te komen. Breng daarnaast school of de opvang op de hoogte, zodat ook daar iemand weet wat er speelt.
Hulp in de buurt
Het helpt als de gesprekken niet te ver van huis plaatsvinden, zodat ze makkelijk te combineren zijn met werk en de zorg voor de kinderen. Wie in Drenthe woont, kan bijvoorbeeld terecht bij een mediator in Emmen. Raad & Daad heeft daar een vestiging en werkt met MfN-registermediators. Bij een lager inkomen kan een mediator een bijdrage in de kosten aanvragen via de Raad voor Rechtsbijstand.
Blijf samen ouder
Een relatie kan eindigen, het ouderschap niet. Een ouderschapsplan dat jullie samen hebben gemaakt, geeft kinderen houvast en ouders een gedeelde basis voor de jaren die komen. Dat is ook waar mediators zoals die van Raad & Daad met ouders naartoe werken: afspraken die over een paar jaar nog steeds werken.
Veelgestelde vragen over het ouderschapsplan bij scheiding
Is een ouderschapsplan verplicht bij een scheiding?
Ja, ouders met minderjarige kinderen die getrouwd zijn of een geregistreerd partnerschap hebben, moeten bij een scheiding een ouderschapsplan opstellen. Ook samenwonende ouders met gezamenlijk gezag zijn in beginsel verplicht een ouderschapsplan te maken wanneer zij uit elkaar gaan.
Wat moet er minimaal in een ouderschapsplan staan?
Een ouderschapsplan moet afspraken bevatten over de verdeling van de zorg en opvoeding, de manier waarop ouders elkaar informeren en raadplegen over belangrijke zaken en de verdeling van de kosten van de kinderen. Daarnaast moet worden vermeld hoe de kinderen bij het opstellen van het plan zijn betrokken.
Kun je een ouderschapsplan later nog aanpassen?
Ja, ouders kunnen het ouderschapsplan in onderling overleg aanpassen wanneer omstandigheden veranderen. Denk aan een andere school, gewijzigde werktijden of veranderende behoeften van de kinderen. Het is verstandig nieuwe afspraken schriftelijk vast te leggen. Als ouders het niet eens worden, kan mediation of juridische hulp uitkomst bieden.
Hoe wordt de kinderalimentatie bepaald?
De hoogte van de kinderalimentatie hangt onder meer af van de kosten van de kinderen, het inkomen en de draagkracht van beide ouders en de verdeling van de zorg. Bij de berekening worden doorgaans de geldende alimentatienormen gebruikt. Een mediator of familierechtadvocaat kan helpen om een passende berekening te maken.
Kan een mediator helpen bij het maken van een ouderschapsplan?
Ja, een mediator begeleidt ouders bij het maken van gezamenlijke afspraken over de kinderen. De mediator blijft neutraal en helpt om onderwerpen zoals de zorgverdeling, vakanties, communicatie en kinderalimentatie bespreekbaar te maken. Zo kunnen ouders samen tot duidelijke en werkbare afspraken komen.
Meer lezen? Bekijk alle artikelen in Blog.
