Met de NIPT kun je al vroeg in je zwangerschap laten onderzoeken of er aanwijzingen zijn voor downsyndroom, edwardssyndroom of patausyndroom. Het is een bloedtest bij jou, zonder risico voor je kindje. Wel goed om te weten: de NIPT is een screening en geen diagnose. Hieronder lees je hoe de test werkt, hoe betrouwbaar hij is en wat hij kost in Nederland en in België.
In het kort
- De NIPT is een bloedtest bij de zwangere; er is geen risico op een miskraam.
- In Nederland kan de NIPT vanaf 10 weken, is hij gratis en volgt de uitslag meestal binnen 10 dagen.
- In België gebeurt de test meestal vanaf 12 weken en betaal je met ziekenfonds minder dan 10 euro.
- Een afwijkende uitslag is een aanwijzing; alleen een vlokkentest of vruchtwaterpunctie geeft zekerheid.
- Na zo’n vervolgonderzoek krijgen ongeveer 2 op de 1.000 vrouwen een miskraam.
Hoe werkt de NIPT
Met een NIPT kan het genetisch materiaal (DNA) uit de placenta worden onderzocht dat in het bloed van de zwangere terechtkomt. Omdat voor de test geen ingreep in de baarmoeder nodig is, wordt hij “niet-invasief” genoemd. Er is geen risico op een miskraam als je een NIPT laat uitvoeren.
Voor de test wordt bloed afgenomen uit een ader in de arm van de zwangere vrouw. Vanaf ongeveer de 10e week bevat haar bloed voldoende van dat genetisch materiaal om het in het laboratorium te kunnen onderzoeken. In Nederland is de uitslag meestal binnen 10 dagen beschikbaar, in Belgische ziekenhuizen meestal binnen 7 tot 10 dagen. Hoe je de uitslag te horen krijgt, hoor je vooraf van je verloskundige, gynaecoloog of ziekenhuis.
In Nederland kun je vooraf kiezen of je ook nevenbevindingen wilt horen. Dat zijn andere afwijkingen dan down-, edwards- of patausyndroom die de test soms opspoort. Kies je daarvoor, dan hoor je alleen over bevindingen die gevaarlijk kunnen zijn voor je kind of die de zwangerschap riskanter maken. Lees ook wat er wordt gecontroleerd bij de 13-wekenecho.
Wat kost de NIPT in Nederland en België
In Nederland is de NIPT sinds 1 april 2023 voor alle zwangeren beschikbaar als onderdeel van de gewone prenatale screening. Je hoeft niet meer mee te doen aan een wetenschappelijk onderzoek en je betaalt niets: de overheid betaalt de test en het uitgebreide gesprek vooraf. Kies je na een afwijkende uitslag voor vervolgonderzoek, dan valt dat onder de basisverzekering. Meestal gaat er dan wel eerst een bedrag van je eigen risico af.
In België betaalt het RIZIV de NIPT sinds juli 2017 grotendeels terug, voor elke zwangere vrouw, los van leeftijd of familiegeschiedenis. Ben je aangesloten bij een Belgisch ziekenfonds, dan betaal je zelf minder dan 10 euro. Heb je recht op een verhoogde tegemoetkoming, dan betaal je niets. Zonder Belgisch ziekenfonds betaal je de volledige prijs, die per ziekenhuis verschilt. In Belgische ziekenhuizen gebeurt de bloedafname meestal vanaf 12 weken zwangerschap.
Wat gebeurt er na een afwijkend NIPT-resultaat
Een afwijkend testresultaat kan alleen met zekerheid worden bevestigd of weerlegd door een ingreep waarbij het genetisch materiaal van het kind wordt onderzocht. Er zijn twee manieren om dit te doen, de vlokkentest en vruchtwaterpunctie:
- Afname van weefsel van de placenta (vlokkentest): mogelijk vanaf ongeveer 11 weken zwangerschap. Een eerste uitslag is er meestal binnen 3 tot 5 werkdagen, uitgebreider chromosoomonderzoek duurt ongeveer twee weken.
- Vruchtwaterpunctie: mogelijk vanaf iets meer dan 15 weken. Ook hier volgt een eerste uitslag meestal binnen 3 tot 5 werkdagen en duurt extra chromosoomonderzoek ongeveer twee weken.
Bij beide onderzoeken brengt de arts onder echogeleide een dunne naald door de buikwand in de baarmoeder. Verdoving is meestal niet nodig.
De procedure zelf is lichamelijk niet belastend. Enkele uren of dagen later kan je een licht trekkend gevoel in je onderbuik voelen.
Ernstiger is echter het feit dat ongeveer 2 op de 1.000 vrouwen een miskraam krijgen als gevolg van de procedure. Daarom probeert men deze ingrepen zo veel mogelijk te vermijden. Na een niet-afwijkende NIPT is vervolgonderzoek dan ook niet nodig.
Hoe betrouwbaar is een NIPT?
In principe is een NIPT nauwkeurig, maar hij kan ook foute resultaten geven. Het blijft een screening: de test geeft aanwijzingen, geen zekerheid. Daarom kan de test geen definitieve diagnose van een trisomie stellen. Voor een betrouwbare diagnose is een ingreep noodzakelijk.
Er kunnen twee dingen fout gaan met een NIPT:
- Een trisomie wordt gemist. Na een niet-afwijkende uitslag is de kans dat het kind toch een chromosoomafwijking heeft heel klein, maar niet nul.
- De NIPT is opvallend, maar het ongeboren kind heeft niet echt een trisomie. Dit wordt een “vals-positief” genoemd.
Dergelijke fouten komen vaker voor bij trisomie 13 en 18 dan bij het syndroom van Down. Volgens de cijfers van de Nederlandse prenatale screening heeft bij een aanwijzing voor downsyndroom ongeveer 90 van de 100 kinderen de aandoening echt. Bij edwardssyndroom (trisomie 18) is dat 75 van de 100 en bij patausyndroom (trisomie 13) 50 van de 100.
Soms levert de NIPT geen uitslag op. Dat gebeurt bij ongeveer 20 van de 1.000 vrouwen. Bij een tweede bloedafname lukt de test in ongeveer 4 van de 5 gevallen alsnog. Twijfel je of de NIPT iets voor jou is, of wil je weten wat een uitslag voor jou betekent, bespreek het dan met je verloskundige, gynaecoloog of huisarts.
Veelgestelde vragen
Vanaf hoeveel weken kun je een NIPT laten doen?
In Nederland kan de NIPT vanaf 10 weken zwangerschap. In Belgische ziekenhuizen gebeurt de test meestal vanaf 12 weken.
Is de NIPT gevaarlijk voor de baby?
Nee. Voor de NIPT wordt alleen bloed afgenomen bij de zwangere, dus er is geen risico op een miskraam. Dat risico is er wel bij een vlokkentest of vruchtwaterpunctie, bij ongeveer 2 op de 1.000 vrouwen.
Betekent een afwijkende NIPT dat mijn kind een afwijking heeft?
Niet met zekerheid. De NIPT is een screening die aanwijzingen geeft, en vooral bij edwards- en patausyndroom klopt een afwijkende uitslag vaker niet. Alleen een vlokkentest of vruchtwaterpunctie geeft zekerheid.
Wordt de NIPT in België terugbetaald?
Ja. Het RIZIV betaalt de test sinds juli 2017 grotendeels terug voor elke zwangere vrouw. Met een Belgisch ziekenfonds betaal je minder dan 10 euro, met een verhoogde tegemoetkoming niets.
Meer lezen? Bekijk alle artikelen in Eerste trimester.
