Waarom grijpt een kind pas vanaf vier-vijf maanden?

Nemen we Fannie. De eerste keer dat ze grijpt, is ze net 4 maanden oud. Ze ligt naar haar rammelaar te kijken. Ondanks dat hij binnen handbereik ligt, grijpt ze er aanvankelijk niet naar. Maar dan beweegt ze toevallig haar rechterhand ook in haar blikveld komt. En dan gebeurt er iets wonderlijks. Haar ogen gaan enkele keren heen en weer tussen die hand en de rammelaar en vervolgens brengt ze de hand naar de rammelaar om die te pakken!

We gaan terug naar Fannie van ongeveer een maand. Toen begon ze niet alleen te glimlachen maar ook te staren en te knijpen.

Ze kon staren omdat de spieren rond haar oogbollen en de cellen achterin haar ogen, op neurologisch vlak een systeem met elkaar vormden. Daardoor kon ze haar ogen op iets interessants blijven richten als dat door reflexmatige spiertrekkingen uit beeld dreigde te geraken.

En ze kon knijpen omdat de spieren en de tastzintuigen in haar vingers eveneens een neurologische eenheid vormden. Daardoor kon ze haar vingerspieren weer aanspannen als het voorwerp waarop ze kneep, uit haar hand begon weg te glijden wanneer ze minder hard kneep.

In beide gevallen werden iets zintuiglijks en iets motorisch op elkaar betrokken. Rond vier maanden gebeurt iets dergelijks met Fannies staar- en knijpsysteem. Dan kan ze haar hand naar iets brengen waar haar oog op valt. Tussen een en vier maanden kon ze dat niet: toen stonden handen en ogen los van elkaar.

Als Fannie net 4 maanden oud is, gaat haar blik dus heen en weer tussen haar rechterhand en de rammelaar. Tegelijk krijgt ze het idee ‘behalve naar dat leuke ding kijken, kan ik er misschien ook naar grijpen’. Ze voert het idee uit en het blijkt te kunnen! Ze kan dat idee krijgen omdat op neurologisch vlak haar ogen en handen met elkaar verbonden zijn geraakt.

Van dat grijpen zal ze de rest van haar leven honderdduizenden keren plezier hebben.

Ewald Vervaet werkt bij Histos, een stichting die psychologisch onderzoek verricht en bevordert. Heb jij een vraag voor Ewald? Reageer dan op dit artikel en wie weet wordt hij binnenkort beantwoord.

Wat zouden ouders, oprichters van nieuwe scholen en de WSK kunnen leren van Kees’ onderwijsopvattingen? Waren er valkuilen waarin hij was getrapt en die we zouden moeten proberen te vermijden? Aan het slot komen we hierop terug.

Het ontstaan van Boekes school

Kees’ school, De Werkplaats in Biltboven, is vrij algemeen bekend, bij leerkrachten, bij pedagogen maar ook bij ouders die zich in het bijzonder interesseren voor de schoolloopbaan van hun kind(eren). Hoe is De Werkplaats ontstaan?

Het idee voor De Werkplaats ontstond in 1926. Boeke, die op 25 september 1884 is geboren, was toen bijna 42. Op het gebied van het onderwijs had hij toen geen enkele ervaring. En als opvoeder was zijn enige noemenswaardige deskundigheid zijn vaderschap van vier kinderen – er zouden er nog vier volgen.

Kees is van oorsprong natuurkundige. Na zijn middelbare school in zijn geboorteplaats Alkmaar heeft hij natuurkunde gestudeerd aan de Technische Hogeschool in Delft, de voorloper van de huidige TUDelft. Alles verliep voorspoedig en langs realistische lijnen, totdat zijn vader plotseling op 28 oktober 1902 overleed. Sindsdien werd Kees alsmaar idealistischer en idealistischer, vooral op politiek-maatschappelijk vlak, en ook steeds geloviger.

Van huis uit was Kees Nederlands Hervormd, maar door zijn ontmoeting met de Britse Beatrice Cadbury, zijn latere vrouw Betty, is hij steeds meer esoterisch geworden. Zo ging hij ervan uit dat elk mens een goddelijk ‘innerlijk licht’ in zich heeft. Als alle mensen hun eigen en elkaars innerlijke licht maar de gelegenheid zouden geven te schijnen, zouden peis en vree overal op aarde heersen.

De Eerste Wereldoorlog en de gruwelen die honderdduizenden onschuldige mensen daarin hebben moeten ondergaan, zorgden voor een extra radicalisering van Kees’ en Betty’s ideeën. In 1921 bijvoorbeeld waren ze gastheer en gastvrouw van een internationale vredesconferentie. Daarop is de oudste, nog bestaande organisatie voor vrede en dienstweigeren opgericht, de War Resisters’ International. Hun symbool, het gebroken geweer, is alom bekend.

Kees en Betty erkenden geen persoonlijk bezit en ook niet het recht van de overheid om belastingen te heffen, waarmee onder meer een leger in stand werd gehouden. Talloze keren zijn beiden in de gevangenis beland omdat de overheid dan maar hun goederen in beslag nam en ter verkoop aanbood. In de zomer van 1926 zagen ze nog maar één uitweg: hun huis, in Bilthoven, verlaten en in vier tenten gaan wonen op de Biltse Duinen. Daar kwam bij dat de situatie in hun huis onhoudbaar was geworden omdat allerlei gespuis er intrek had genomen, dat Kees en Betty er van zichzelf echter niet uit mochten zetten vanwege hun ‘anti-autoritaire’ gezindheid. De politie erbij halen was ook geen optie – die was in hun ogen net zo verderfelijk als een leger.

Toen daar ook nog eens bij kwam dat de overheid het schoolgeld via de belasting wilde innen, moesten ze hun kinderen in het najaar van 1926 wel van hun school afhalen en een school voor hen oprichten.

Van de nood een deugd maken

Voor Kees en Betty was hun stap naar een eigen school eigenlijk een zegen. Ze wisten op theoretisch vlak van de ontstane nood namelijk een deugd te maken. Allerlei projecten die ze tot 1926 hadden ondernomen, zoals de internationale vredesconferentie maar ook het willen schenken van Betty’s aandeel in het familiekapitaal aan de arbeiders van de chocoladefabriek van haar familie, waren doorgaans op mislukkingen uitgedraaid en hadden meer ruzie en verwikkelingen opgeleverd dan stappen in de richting van de verwerkelijking van hun idealen. In zijn boek Kindergemeenschap van 1934 sprak hij van ‘smartelijke ervaringen’.

Door zijn ‘smartelijke ervaringen’ was hij tot het inzicht gekomen dat voor het soort gemeenschapsleven dat hen ideaal leek, ‘een zekere ontwikkelingsgang’ nodig was. Die kon nauwelijks bereikt worden met volwassenen die in de ‘oude maatschappij’ – met al het geld, bezit en machtsverhoudingen die daaraan vast bleken te zitten – waren opgegroeid. Met kinderen zou dat beter lukken. Vandaar dat het ‘schooltje’ waartoe ze waren gedwongen, een zegen leek. Het schooltje bood hen alles dat ze wensten: een proeftuin voor het verwerkelijken van hun ideale wereld.

Aanvankelijk kregen Kees’ en Betty’s kinderen les van hun juf op hun Montessorischool. Eind 1926 verhuisde ze echter naar Soest. Daarop besloot Kees zelf les te gaan geven. In Kindergemeenschap sprak hij dan ook van een ‘eigenaardige samenloop’ die hem voor de klas had gebracht. Niet de onderwijskundige Kees had een school voortgebracht, maar zijn school had hem als onderwijskundige voortgebracht.

Het leidende beginsel zou eenieders ‘innerlijke licht’ zijn.

Kees noemde zijn school dan ook terecht een ‘pedagogisch experiment’. Daar was hij van meet af aan heel gelukkig mee want hij hield nooit erg van theorie: doen en spontane actie waren zijn basisfilosofie. Dat zou ook voor de kinderen moeten gelden: ze zouden zich spontaan moeten kunnen ontwikkelen en alles zoveel mogelijk zelf kunnen ontdekken. Vandaar dat zijn school De Werkplaats ging heten. En vandaar dat een leerling er ‘werker’ werd genoemd. Een leerkracht zou het kind slechts moeten helpen ‘om te worden wie hij is’ en werd daarom ‘medewerker’ genoemd – hij/zij die meewerkt met de eigenlijke werkers.

Het leidende beginsel zou eenieders ‘innerlijke licht’ zijn. Als dat zou mogen stralen, zou elk kind doen wat goed voor hemzelf is én voor de gemeenschap. Regels zouden niet meer nodig zijn omdat iedereen immers geleid zou worden door de hogere beginselen die in het ‘innerlijke licht’ besloten liggen. De enige regel die men zou kunnen overtreden zou het schaden van de gemeenschap zijn.

Kees, die een begaafd violist was en ook componeerde, schreef over het ‘innerlijke licht’ een lied met deze tekst:

De keerzijde

Kees’ en Betty’s idealisme had in alle opzichten een keerzijde die daar feitelijk het tegendeel van was. Kees wilde geen macht uitoefenen omdat iedereen gedreven zou worden door zijn ‘innerlijke licht’, maar tegelijk was hij de figuur om wie op De Werkplaats alles draaide en die geen tegenspraak duldde. Ze wilden geen staatssubsidie voor hun school, waar een school als De Werkplaats sedert 1917 grondwettelijk recht op had, maar ze lieten hun school wel indirect bekostigen door Betty’s kapitaal dat niet bij de arbeiders van de chocoladefabriek was terecht gekomen, maar bij een fonds rond De Werkplaats. Kees wilde vrijheid voor iedereen maar werkte voortdurend aan allerlei schema’s – zoals voor de taakverdelingen en voor het lespakket.

Conflicten tussen de volwassenen op De Werkplaats en mensen die idealistisch als vrijwilliger waren begonnen maar zich teleurgesteld terugtrokken, waren van deze en veel meer innerlijke tegenstrijdigheden het gevolg.

Hooghiemstra besteedt een hoofdstuk aan Kees als pedagoog. Dat hoofdstuk moet alleen daarom kort zijn, omdat Kees in 1926 eigenlijk geen enkele theoretische of praktische achtergrond had, die het oprichten en leiden van een school zou kunnen rechtvaardigen. Het telt dan ook slechts 17 bladzijden. Hooghiemstra laat zien dat veel op De Werkplaats was ontleend aan de godsdienstige cultuur waar Betty in was opgegroeid: het geloof van de Quakers. En ook dat er veel parallellen lopen tussen Kees’ opvattingen over onderwijs en de ideeën van zijn vader en beide grootvaders over moraliteit, geloof, opvoeding en macht.

Verder zijn er duidelijke raakvlakken met de ideeën van de Franse filosoof Rousseau en de Russische schrijver Tolstoj. Volgens Rousseau zou de opvoeder het kind moeten volgen in diens natuurlijke ontwikkeling en zou hij het kind vooral in staat moeten stellen tot het doen van handwerk en tot spelen. Tolstoj had daar rond 1850 een praktische uitwerking van proberen te geven in het schooltje op zijn landgoed Jasnaja Poljana (ongeveer 200 kilometer ten zuiden van Moskou). Verder onderhielden Maria Montessori en Kees goede contacten met  elkaar en ontleende hij enkele ideeën aan de Daltonschool en aan de Jenaplanschool.

Maar het belangrijkste ‘systeem’ op De Werkplaats waren toch wel de afwezigheid van elk systeem en de permanente discussie, niet alleen over de uitgangspunten maar ook over allerlei praktische maatregelen. Vooral de vragen hoe kinderen zich ontwikkelden en leerden en wat ze zouden dienen te leren, werden nauwelijks aangeroerd en bleven dan ook geheel onbeantwoord.

Lessen en valkuilen

In de opening stelde ik me de vraag welke lessen ouders, oprichters van nieuwe scholen en de WSK zouden kunnen trekken uit Kees’ onderwijsopvattingen en of er vermijdbare valkuilen waren waarin hij was getrapt.

Centraal voor mij is dat iemand die in de afgelopen twee eeuwen in of rond het onderwijs actief is geweest, een reële kijk diende te hebben op de psychologische ontwikkeling van het kind. Iemand wordt toch geen tomatenkweker zonder iets over tomaten en hun groei te weten? En iemand wordt toch geen geitenhouder zonder een minimum aan kennis over geiten en hun ontwikkeling naar lijf en welbevinden?

Kees zag dat kennelijk anders. Niet vanuit enige deskundigheid over kinderen en hun psychologische en/of biologische ontwikkeling maar met een brein vol mooie ideeën over een wereld zonder onrecht en geweld kwam hij in 1926 in een situatie terecht waarin hem het beginnen van een school een geschikt middel leek om die ideeën, die langs andere wegen niet te verwerkelijken leken, alsnog dichter bij te brengen. De school als maatschappijkritisch experiment. Het klinkt voor velen misschien hard, toch zeker in het kader van de schoonheid van  Kees’ idealen, maar ik vind dat eigenlijk onverantwoord en niet te vatten – ook niet voor 1926 toen algemeen bekend was dat er zoiets is als ‘psychologische ontwikkeling van het kind’, al kende men van die ontwikkeling veel minder de details dan in 2013.

Dat neemt niet weg dat Kees intuïtief een aantal keuzes heeft gedaan, die mij als ontwikkelingspsycholoog juist lijken te zijn. Het volgen van het kind in zijn ontwikkeling is er daar één van. We weten daar nu zo veel van, dat we verder kunnen gaan dan het ‘vrij laten’ dat op de voorgrond stond bij Rousseau. Een voorbeeld is dat men in Rousseau’s denktrant een kind dat neurologisch en psychologisch een kleuter is, geen letters en woorden aanbiedt om zogenaamd het lezen te bevorderen. Op zich is dat juist, maar in positieve zin weten we nu dat men met een kleuter rijmen en andere vormen van klankanalyse (omdat lettertekens nu eenmaal afzonderlijke klanken hebben) en overtrekken en andere vormen van vormoefeningen kan doen (omdat lettertekens nu eenmaal vormen hebben).

Daar hangt een tweede juiste intuïtieve keuze mee samen, namelijk die voor ontdekkend onderwijs. Immers, als een kind de leerstof krijgt aangeboden waar het neurologisch en psychologisch aan toe is, kan het die leerstof ook zoveel mogelijk zelf ontdekken.

Weer een andere juiste intuïtieve keuze van Kees was dat hij er voorstander van was dat schoolkinderen handwerk zouden doen en zouden spelen. Immers, het actieve handelen, in handwerk en spel, is dé toegang tot het ontdekken van de wereld. Het actieve handelen is een broodnodige aanvulling op het horen van talige uitleg en op het kijken naar wat de leerkracht en andere kinderen voordoen. Handelen en waarnemen dienen in evenwicht te zijn en het reguliere onderwijs, in Kees’ tijd net zo goed als nu, legt te vaak de nadruk op het waarnemen.

De voornaamste les die ik voor mezelf trek uit het lezen van De geest in dit huis is liefderijk is dat we het kinderen en leerkrachten niet mogen aandoen om zonder kennis over de psychologische ontwikkeling van het kind aan onderwijs te doen. Daarmee vermijdt men allerlei valkuilen waar Kees in is gestapt, zoals voortdurende conflicten en eeuwige grondslagdiscussies. Die leiden nergens anders toe dan naar teleurgestelde en dus afhakende mensen.

De drie oudste kinderen van koningin Juliana zijn van dat laatste een voorbeeld. Na zes jaar De Werkplaats vond prinses Beatrix het welletjes en haar ouders vonden dat met haar. Ze trokken ook de prinsessen Irene en Margriet als leerlingen terug en lieten prinses Marijke niet eens beginnen aan de afdeling die speciaal voor haar in het leven was geroepen vanwege haar visuele handicap.

Ja, Kees heeft ook zichzelf vele vermijdbare teleurstellingen bezorgd. Het hebben van idealen is mooi, maar als ze niet in de werkelijkheid zijn verankerd worden het gedrochten. Het klinkt tegenstrijdig: idealisme en realisme. En toch is dat de belangrijkste les die ik uit Kees’ leven trekt: een (onderwijs)ideaal dient op een realistische kijk op het kind te stoelen.

Hooghiemstra’s boek als boek

Tot slot een enkel woord over Hooghiemstra’s boek als boek. Ik heb er met veel plezier in gelezen: het leest als een trein. De schrijfster spaart haar onderwerp, Kees Boeke en De Werkplaats, nergens maar oordeelt of veroordeelt nooit. Toen ze met haar onderzoek begon, hield ze van Kees en zijn school. En toen ze haar boek als proefschrift had verdedigd, was die liefde nog even groot – of waarschijnlijk groter. Mij lijkt dat ze voldoende nabijheid met Kees en zijn leven had, om er een boek over te willen schrijven, maar er ook voldoende afstand toe had om er een goed boek over te kunnen schrijven.

Toch twee kanttekeningen. De eerste is dat ik van internet begrijp dat Kees’ ideeën (goed)deels waren gebaseerd op die van de theoloog Van der Leeuw. Ik kan dit punt niet beoordelen, maar ik vind het wel vreemd (voor de schrijver van die webpagina of voor Hooghiemstra – dat laat ik in het midden) dat Van der Leeuws naam niet in Hooghiemstra’s register voorkomt.

De tweede kanttekening plaats ik bij Hooghiemstra’s uitvoerige en degelijke notenapparaat van 60 bladzijden. Omdat op een willekeurige bladzijde daarvan niet duidelijk is bij welk deel van de boektekst de betreffende noten horen, zou ik haar en de uitgever in overweging willen geven om in de volgende druk, waarvan ik zeer hoop dat die er komt, per bladzijde met noten aan te geven bij welke bladzijden in de boektekst de noten horen. Dat kan bijvoorbeeld heel eenvoudig met kopteksten als ‘Noten bij de bladzijden 231-238’.

D. Hooghiemstra, De geest in dit huis is liefderijk. Het leven en De Werkplaats van Kees Boeke (1884-1966), Utrecht Arbeiderspers, 2013.

ISBN 978-90-295-8614-6.

Je bent 26 weken zwanger. Je bent alweer bijna door je tweede trimester van je zwangerschap heen. Nog even en je kunt gaan aftellen. De baarmoeder is zo groot dat al je ingewanden een beetje plaats hebben moeten maken. Doordat de baby tegen je blaas duwt moet je waarschijnlijk vaker plassen. Ook obstipatie is een veel voorkomend probleem tijdens de zwangerschap. Drink veel en eet veel vezels, ook het eten van pruimen werkt laxerend en kan dus helpen.

Een goede oefening die kan helpen de rugpijn te verlichten. Ga met je rug tegen de muur staan en met je knieën ligt gebogen. Adem diep in en duw zachtjes de onderkant van je rug tegen de muur. Adem uit en ontspan weer. Doe deze oefening 10 keer.

Het kan goed zijn dat je merkt dat je wat vocht begint vast te houden. Dit zal je zien bij je handen, gezicht, voeten of enkels. De zwelling door het vasthouden van vocht komen omdat je meer bloedvolume hebt. Doordat je meer bloedvolume hebt liggen je bloedvaten ook meer aan de oppervlakte. Hierdoor kan je tandvlees sneller gaan bloeden wanneer je je tanden poetst. Drink voldoende water en beweeg genoeg. Dit helpt tegen het vasthouden van vocht en zorgt dat je circulatie goed blijft.

Nu je wat verder in je zwangerschap komt zul je merken dat je weer iets sneller vermoeid bent. Probeer de komende tijd eens te kijken naar je schema. Welke dingen zijn belangrijk en welke dingen kun je wel even op een laag pitje zetten. Natuurlijk zorgt de nesteldrang ook voor een extra taak in je takenpakket, maar blijf realistisch. De badkamer hoeft echt niet iedere twee dagen van onder tot boven gesopt te worden en het stof dat er vandaag ligt, ligt er morgen ook nog wel. Zorg goed voor jezelf en neem op tijd je rust. Dat is goed voor jou en je baby en zorgt ervoor dat je straks goed uitgerust de bevalling tegemoet kan.

Je baby tijdens de zesentwintigste week van je zwangerschap

Je baby is alweer 33 centimeter en weegt 720 gram. De ogen van je baby waren nog gesloten maar beginnen vanaf nu open te gaan. Probeer maar eens met een felle lamp op je buik te schijnen als je denkt dat de baby wakker is. Misschien schopt de baby wel als reactie op het licht. De iris van het oog, het gekleurde deel, heeft nog weinig kleur. De kleur komt in de komende twee maanden en kan zelfs na de geboorte nog veranderen.

Ook de hersenactiviteit van je baby neemt toe waardoor je kunt merken dat je baby reageert op licht en geluid. Bij harde geluiden zal de hartslag van je baby toenemen en zal hij misschien wel reageren door te bewegen. Dit is geen reden om heel zachtjes te doen hoor. In de baarmoeder is er sowieso veel geluid. De baby hoort jouw hartslag en het suizen van jouw bloed, sommige kindjes hebben zelfs moeite met stilte na de geboorte.

De placenta is nu net zo groot als de baby en het wordt inmiddels ook wat krapper voor je baby in jouw buik. Hij heeft nog genoeg ruimte om alle kanten op te draaien, maar je zult het steeds beter voelen dat je baby beweegt.

Belangrijk in je zwangerschap in week 26

• Einde van het tweede trimester komt in zicht
• Ingewanden moeten plaats maken voor de baarmoeder
• Baby drukt op de blaas, dus moet je vaker plassen
• Vocht vasthouden is normaal, drink voldoende
• Kijk kritisch naar je schema, is alles wat je doet op een dag noodzakelijk?
• Baby is 33 centimeter lang en weegt 720 gram
• Ogen zijn open
• Baby reageert op licht en geluid
• Placenta is net zo groot als de baby

Dit kan ook zo zijn wanneer je in de grote stad woont, dan zijn er meerdere middelbare scholen waar je je kinderen aan kunt melden. Het is dan aan te raden dat je je kinderen zelf mee laat kiezen, laat hen bekijken waar vriendjes naar toe gaan en als zij daar ook heen willen, waarom niet? Ze kunnen samen naar school fietsen, ze kennen in ieder geval een paar kinderen die bij hen in de klas komen. Daar wordt namelijk op de nieuwe school ook rekening mee gehouden. Ze mogen namen opgeven en bij die kinderen kunnen ze dan in de klas worden geplaatst. Zeker op deze leeftijd kunnen ze snel onzeker zijn en is het fijn als ze iemand kennen die ze kunnen vertrouwen en waar ze al een band mee hebben opgebouwd.

De stap zetten en inschrijven

Je kunt ook wanneer je kinderen negen of tien jaar zijn met hen al bij een andere school gaan kijken. Ze kunnen dan alvast indrukken opdoen en zichzelf voorbereiden. Ze zien hoe het er aan toe gaat en dit kan interesse opwekken. Het is belangrijk dat kinderen zin hebben om naar de middelbare school te gaan. Hierdoor blijven zij plezier hebben in het leren en is de kans groot dat ze ook goed hun best doen omdat ze bijvoorbeeld naar een bepaalde school willen omdat vriendjes hier naar toe gaan.

Het is goed om je kinderen hierin te stimuleren zodat zij weten dat je achter hen staat. Als je samen de tijd neemt om de scholen te bezoeken en hen op tijd in te schrijven dan wordt het een fijne tijd samen. Kies hier daarom nu voor en help je puber deze tijd ook door. Ze kunnen het er soms even moeilijk mee hebben omdat ze niet weten wat ze kunnen verwachten.

 Voorbereiden op een nieuwe school

Er zijn pubers van elf jaar die de stap naar de nieuwe school zetten, dit kan te maken hebben met de datum waarop zij jarig zijn. Ook kinderen van twaalf of dertien gaan de stap zetten. Er kan dus twee jaar leeftijdsverschil zitten tussen de kinderen die de overstap maken. Een kind kan ook wat ouder zijn wanneer hij of zij in een groep op de basisschool is blijven zitten, de ander kan weer wat jonger zijn wanneer een kind op de basisschool een groep over heeft geslagen.

Hoe dan ook, wanneer je kind over gaat stappen, het is belangrijk dat de voorbereiding op tijd begint. Op school speelt de CITO in het laatste schooljaar een grote rol. Maar de kinderen worden ook voorbereid op de nieuwe school, maar thuis kun je daarin ook veel voor je kind betekenen. Je kunt uitleggen dat ze tot en met groep acht op deze school zitten en dan naar de nieuwe school gaan. Vertel ook wat de verschillen zijn, meer leerkrachten, andere schooltijden, verschillende vakken, meer toetsen, nieuwe kinderen, etc. Als ze dit weten dan kunnen ze zich hier alvast op voorbereiden, sommige kinderen zien het als een uitdaging en vinden het leuk, maar andere pubers vinden het spannend en blijven er vragen over stellen.

Neem dan de tijd om de vragen te beantwoorden zodat je hen goed kunt begeleiden hierin en ze niet onzeker hoeven te zijn. Vertel ook wat over je eigen ervaringen, twijfels, onzekerheid. Kinderen weten dan dat deze gevoelens er gewoon bij horen. Vergeet niet ook de leuke gebeurtenissen te vertellen.

Moederdag

Want de belangrijkste dag van het jaar komt er weer aan. Moederdag! En al roepen de meeste mama’s altijd heel hard dat ze niets hoeven en dat het onzin is zo’n dag speciaal voor hen, stiekem willen we maar wat graag verwend worden. Maar (…tja met moeders komt er altijd een maar achter)  we willen ook graag op onze lijn letten. Dus lieve kinderen van ons, doe dit jaar eens het volgende:

Verwen je moeder met een gezond ontbijtje op bed. Een volkoren boterham met magere kaas bijvoorbeeld, en een heerlijk gekookt eitje erbij samen met een glas vers geperste sinaasappelsap. Tussendoor verwen je mama met heerlijk vers fruit in plaats van de chocolade bonbons die ze normaal zou krijgen. Ook de lunch die je voor haar klaar maakt is natuurlijk weer lekker gezond. Wat dacht je van een pan groentesoep met heerlijke volkoren broodjes uit de oven. Tafel gezellig dekken. Vinden moeders echt leuk hoor!

Doe iets actiefs

Daarna is het tijd om samen met je moeder lekker actief te gaan doen. Regel kaartjes voor het zwembad of stippel een mooie fietsroute uit. Want bewegen is goed voor je gezondheid! Wat ook heel leuk is, is een speurtocht voor je moeder uitzetten. Heerlijk samen wandelen en onderweg heb jij allemaal moeilijke vragen die je moeder moet oplossen. Puzzels of rebussen. Op internet staan heel veel voorbeelden, zoek maar eens op.

Verwennen

En aan het eind van de speurtocht is het natuurlijk tijd voor iets lekkers, maar wel weer gezond. Dus zet je mama een heerlijke smoothie voor, die je zelf hebt gemaakt van vers fruit en magere yoghurt. Als klap op de vuurpijl geef je je moeder dan een heerlijke massage. Want ontspanning is net zo belangrijk als inspanning. Het avond eten is natuurlijk weer een heerlijke gezonde zelf gemaakte maaltijd en ‘s avonds mag mama eens lekker vroeg naar bed met een mooi boek.

Op die manier verwen je je moeder echt eens lekker en hoeft zij niet bang te zijn dat ze aankomt. Persoonlijk lijkt me dit een ideale Moederdag en ik denk met mij heel veel moeders.  Mocht je alles niet alleen af kunnen schakel dan vooral de hulp in van de papa’s. En als mama vraagt waaraan ze dit allemaal heeft verdient dan zeg je gewoon: “Omdat ik van je hou!”

Ingrediënten

6 eieren
180 gram bloem
180 gram basterd suiker
200 ml. slagroom
1 zakje vanillesuiker
1 zakje klopfix
1 doosje aardbeien
aardbeien jam
1 reep pure chocolade

Bakvorm doorsnede 20 cm
Pannetje met water
Kom voor de chocolade
Bakpapier

Bereiding

Doe de 6 eieren en de basterd suiker in een kom en klop dit met een mixer zeker 10 minuten tot een luchtig mengsel. Spatel de bloem door het mengsel, niet heel hard roeren anders verdwijnt alle lucht die je er net met zoveel moeite in hebt geklopt. Vet de bakvorm in met een beetje gesmolten boter en vul deze tot ongeveer 2 vingers onder de rand. Bak  in de oven op 160 graden ongeveer 35 minuten. Controleer of je biscuit gaar is door er een satéprikker in te steken. Als hij schoon uit je biscuit komt is hij gaar, als hij niet gaar is probeer je het iedere vijf minuten weer tot hij gaar is. Haal het biscuit uit de vorm en laat hem op een rooster afkoelen.

Doe de chocolade in stukjes in een kom en hang deze kom boven de pan met water. Laat de chocola smelten door het water te verwarmen. Als de chocola is gesmolten leg je een vel bakpapier neer en hierover veeg je de chocola uit als een dun laagje. Laat dit goed afkoelen. Als de chocola is afgekoeld snijdt je hiervan repen van ongeveer 10 centimeter lang en 1-2 centimeter breed. Als je dit teveel gedoe vindt kun je ook kant en klare chocolade stokjes kopen bij de supermarkt en deze gebruiken.

Snijdt het biscuit 1 keer over de lengte door en vul hem met een laagje aardbeienjam. Doe de slagroom, de klopfix en de vanillesuiker in een kom en klop de slagroom tot hij goed stijf is. Let op, blijf erbij! Als je slagroom te lang klopt kan hij gaan schiften. Was de aardbeien en haal de kroontjes eraf, snijdt ze in de lengte één keer door.

Besmeer de zijkant van het koude biscuit met slagroom, zorg voor een laag die dik genoeg is om iets aan te plakken, maar niet te dik. Plak de chocoladestroken tegen elkaar aan rondom de taart. Om alles op zijn plek te houden kun je een lintje rond de taart binden.

Als de chocolade stroken op hun plek zitten vul je de bovenkant van de taart op met de overgebleven slagroom, niet alles hoeft erop. Daarna kun je de gewassen aardbeien bovenop de slagroom leggen en dan is de heerlijke Moederdagtaart klaar.

Tip

-       Laat de kinderen helpen bij het wassen van de aardbeien en het mixen van de ingrediënten. Pas op met vuur!

-       Wil je moeder helemaal blij maken? Bak de taart dan in een hartvorm.

Doordat je baby groter wordt voel je zijn bewegingen beter. De bewegingen die hij maakt gaan alles behalve geleidelijk en zo kan het dus best lijken of er een kickbox wedstrijd wordt uitgevochten in je buik. Zeker als je baby met zijn voeten bij je ribben ligt of juist met de voeten bij de blaas kan dit soms vervelend voelen. Probeer je baby een beetje te porren en kijk of hij opzij beweegt, maar meestal doet de kleine precies wat hij zelf wil. Je baby heeft nog wel genoeg ruimte om rond te draaien en zich door de baarmoeder te bewegen en ook dat zul je regelmatig voelen. Je hele buik lijkt dan te bewegen en dit kan van buiten voor een grappig uitzicht zorgen.

Het zou goed kunnen dat er de komende weken al wat vloeistof uit je borsten komt. Deze vloeistof is de eerste melk die de baby na de geboorte binnenkrijgt als je borstvoeding gaat geven en heet colostrum. Het is een beetje gelig van kleur en bevat heel veel belangrijke voedingsstoffen. Zelfs als je geen borstvoeding wilt geven aan je kindje kun je overwegen wel het colostrum te laten drinken, dit bevat echt belangrijke antistoffen voor het afweersysteem van je pasgeboren baby.

Doordat je lichaam hard moet werken en er extra veel bloed wordt aangemaakt kun je last krijgen van bloedarmoede. Doordat het ijzergehalte van je bloed laag is voel je je slap en duizelig. Je ijzergehalte wordt bij controle bij de verloskundige meestal gemeten. Als je klachten hebt kun je er ook zelf even om vragen of ze het wil meten. Wanneer je ijzergehalte echt te laat is kan de verloskundige je staalpillen voorschrijven.

Het zou kunnen dat je al wat last krijgt van harde buiken of voorweeën. Dit is nog wel erg vroeg. Als de pijn te erg wordt of te lang aanhoudt is het verstandig om de verloskundige te bellen. Vaak zijn veel harde buiken een teken dat je meer rust moet nemen.

Je baby tijdens de drieëntwintigste week van je zwangerschap

Je baby heeft inmiddels het formaat van een kleine pop, 30,5 centimeter en 500 gram. Tot nog toe was zijn huid nog aardig te groot en daardoor flink gerimpeld. Doordat je baby meer vet begint te krijgen past hij beter in zijn huid en zal de huid meer en meer gladtrekken. Aan het eind van deze maand zal je baby in gewicht verdubbeld zijn. De huid is nog steeds doorzichtig, waardoor organen en botten van de baby zichtbaar zijn door de huid heen. De huid is rood van kleur door de ontwikkeling van de aderen onder de huid.

Als je goed oplet kun je misschien al een ritme ontdekken bij je baby. Misschien is hij vroeg in de ochtend heel actief of juist liever midden in de nacht. Dit ritme zal je baby waarschijnlijk aanhouden, ook als hij geboren is.

Alle interne organen van de baby zitten inmiddels op hun plaats, ze hoeven alleen nog maar verder te rijpen. Wanneer je in de komende weken te vroeg lijkt te gaan bevallen zullen de artsen mogelijk een middel toedienen wat het rijpen van de longen versnelt.  Het gedeelte in de hersenen dat bewegingen voelt is af. Je baby zal het zeker opmerken wanneer jij beweegt en wanneer je rustig zit.

Belangrijk in je zwangerschap in week 23

• Je voelt de baby goed
• Schoppen tegen je blaas of ribben kan pijnlijk zijn
• De eerste melk, colostrum, kan uit je borsten komen
• Bloedarmoede zorgt voor duizeligheid
• Harde buiken zijn meestal een teken dat je wat rustiger aan moet doen
• Je baby is zo groot als een kleine pop
• Je baby is 30,5 centimeter en weegt 500 gram
• Je baby begint een eigen ritme te krijgen
• Interne organen zijn af en moeten rijpen
• De baby neemt bewegingen waar

Liever geen suiker, kleurstoffen en andere rommel

Toch geef ik ze naar school vaak van die pakjes drinkyoghurt of andere gezoete pakjes limonade mee. Die zijn klein, handig en de kinderen vinden het lekker, maar zitten bomvol suiker, kleurstoffen en andere toevoegingen die ik ze eigenlijk zo min mogelijk wil geven.

Cool alternatief

Waarom geef ik het ze dan toch? Omdat de kinderen vragen om iets speciaals, water in een beker is ook maar zo gewoontjes. Het moet er wel leuk uitzien. Het maakt ze eigenlijk niet eens zoveel uit wat ze meekrijgen, als het maar “cool” is. Er zijn niet veel leuke alternatieven om iets makkelijk, cools en gezonds mee te geven aan je kind

Spa Reine Kids met naametiketjes

Dat alternatief is er nu! Spa Reine heeft nu speciale kleine flesjes water waar je gratis coole etiketten met de naam van je kind bij krijgt. Dus, lekker water dat er ook nog eens cool uitziet.

Het Spa Reine Kids flesje ligt lekker in de hand en dankzij de handige klikdop (ook erg cool), zijn ze door je kind makkelijk te openen zonder hulp van de juf. Spa Reine Kids 33 cl is verkrijgbaar in een 6-pack. Met het naametiketje maak je in een handomdraai persoonlijke  Spa Reine Kids flesjes. Leuk en handig om mee naar school of de sportclub te geven, zo herkent je kind direct zijn of haar eigen flesje.

Gratis naametiketjes

Bij elke 6-pack Spa Reine Kids 33 cl met actiesticker, krijg je een set van 6 naametiketjes gratis. Meedoen kan van 15 april t/m 1 augustus en/of zolang de voorraad strekt. Je kunt kiezen uit wel 30 verschillende afbeeldingen en daar je eigen naam aan toevoegen. Je kunt ook een foto op je eigen etiketje afbeelden of zelf een ontwerp toevoegen.

Zo werkt de actie

• Op een 6-pack Spa Reine Kids 33 cl zit een actiesticker met een unieke code.

• Op de speciale website spakids.nl maak je zelf een set van 6 eigen naametiketjes.

• Met de unieke code zijn ze helemaal gratis.

“Zie je wel,zei ik het niet ?” zegt de jongen met een mengeling van triomf en teleurstelling tegen zijn kameraden, als hij weer gezakt is voor zijn examen.

“Nou ben je weer precies je moeder!” zegt de wanhopige vrouw in de zoveelste discussie met haar man.

“Het lijkt wel of er een vloek op de familie rust”, verzucht de man in een poging te verklaren dat het zoveelste familielid sneuvelde.

Ik kan ook niks, denkt de man verslagen op de bank, nadat hij hoort dat hij ontslagen is. Ze hebben eigenlijk wel gelijk, dat ze me ontslaan, dus er tegen protesteren helpt toch niet.

“Nu je het zo zegt”,zegt de cliënt tegen zijn coach, die hem erop wijst, welke patronen van onenigheid op de werkvloer zich in zijn leven steeds om hetzelfde thema herhalen.

De pers meldt dat de diva zich voor de zesde keer verloofd heeft met haar nieuwe vlam. “Dit keer is het blijvend, we zullen nooit uit elkaar gaan” zegt ze vol overtuiging .”We zullen zien”, zegt de journalist….

Iedereen heeft wel een aantal innerlijke overtuigingen. Sommige daarvan weet je heel goed en kun je ook wel uiten. Anderen zijn zo ondergesneeuwd, dat iemand ze niet eerder dan in bijvoorbeeld een coachingstraject ontdekt. Wat zijn innerlijke overtuigingen en waar komen ze vandaan? En hoe komt het toch dat neigingen, voorvallen en onhebbelijkheden zich steeds lijken te herhalen?

Wanneer we opnieuw er vanuit gaan dat vanaf de conceptie een mens als individu alles op een of andere manier opslaat, dan zijn diverse ervaringen de eerste keer dat je ze meemaakt. Bijvoorbeeld voor het eerst de stemmen van je ouders horen, de eerste keer dat je rechtstreeks voeding via de navelstreng krijgt, de eerst keer dat je met je moeder in een auto zit, je vader naar het werk hoort gaan etc. etc.

Elk van deze ervaringen heeft een bepaalde impact, goede, prettige, neutrale of vervelende, maar ook bedreigende impact. Daarbij worden alle begeleidende invloeden ook meegenomen, zoals de temperatuur, de positie, de geluiden, de fase waarin het kind verkeert en tientallen andere ‘bits’ aan informatie.

Impact van een eerste keer

De belangrijke andere vraag is, hoe deze gebeurtenissen worden geboekstaafd. Je moet niet vergeten dat een eerste keer ook betekent, dat je die ene keer niet kunt vergelijken met andere keren. Dat betekent op dat moment dat deze eerste maal een status heeft van absoluutheid. Stel dat de vader boos wordt als de moeder vertelt dat ze in verwachting is. De eerste associatie die het kind de eerstvolgende keer heeft, als het de stem van de vader hoort, zal die van boosheid, angst, teleurstelling zijn, zoals het deze heeft ervaren bij die eerste keer.

In die zin heeft de rechterhelft van het brein, die op verbinding en globaliteit is ingesteld, geen logica.  Het legt alleen de opvolging van gebeurtenissen vast, zoals ze gebeuren. Al is de stem de tweede keer vriendelijker, toch zal het kind die eerste ervaring verwachten; het heeft immers nog geen overzicht van andere mogelijkheden met vader’s stem.

Daar we het gezegde wel kennen; je hebt geen tweede kans voor een eerste indruk, snappen we misschien de impact. Die impact is sterker naarmate dezelfde gebeurtenis zich direct herhaalt. En welke intensiteit die eerste keer heeft. Een vader die wat geïrriteerd is, omdat de plannen anders lopen, maar daarna toch ook wel weer blij is, kan ten dele die eerste indruk compenseren. Ten dele, omdat de imprint van die eerste ervaring blijft.

Met als simplistische les: als mijn vader mij ontdekt, wordt hij boos. Het is begrijpelijk dat die lessen door een jongetje anders wordt opgevat dan door een meisje. We hebben gemerkt dat die eerste lessen blijven hangen en doorwerken in het hele verdere leven. In het onderbewuste blijven deze lessen actief, ongeacht op welke leeftijd, zich herhalen. Enerzijds is dat dus vervelend, anderzijds kunnen met de Nucleus methodiek®  deze innerlijke overtuigingen gelukkig maar, gewijzigd worden. En het geldt hetzelfde voor positieve ervaringen; ook deze blijven het hele leven actief.

Pleasers

Die eerste positieve ervaring verklaart vaak een drive iets te willen bereiken, omdat we het prettige gevoel erbij willen herhalen. En het ons herinneren van die eerste keer, ook al komt het daarna niet meer voor. In ons voorbeeld van de boze vader zal het meisje koste wat het kost die daaropvolgende prettige stem willen horen. Het leert dan al gauw hoe je die goede stem voor elkaar krijgt. Zo worden kinderen dus pleasers, bevreesd voor boosheid. De jongen zal wellicht het patroon van boosheid volgen, als het tegenzit en hij zich machteloos voelt.

Wat gebeurt er nu in ons voorbeeld met het kind, wanneer na enkele vriendelijk ervaringen met vader’s stem er weer een boze reactie ergens op komt?

Vervelend genoeg hebben zulke eerste keren de neiging zich te verzamelen. Afhankelijk van de intensiteit zal het linker breindeel gespannen wachten op een herhaling. En ja hoor! Zie je wel! Zo worden de “bozestemfracties” verzameld met de begeleidende gevoelens. En wordt het kind steeds gevoeliger op associaties met boosheid.

Zo is het nu eenmaal

Nu hebben we in de praktijk ontdekt, dat de eerste ervaringen over wat maar ook, een status heeft van absolute waarheid. M.a.w. met die eerste ervaring wordt het kind ervan overtuigd dat het zo hoort.

We noemen deze eerste indruk om die reden een Blue Print, een blauwdruk. Deze imprint, zoals ze ook worden genoemd zijn sterker, naarmate er meer emotie bij betrokken is. Ofschoon ook weinig emotie die eerste keer, een les leert. Stel maar de les voor die je leert, als je vader op een zwangerschap lauw of nerveus reageert…

We noemen dat niet voor niets zo: een blauwdruk is een soort bouwtekening hoe iets in elkaar gezet gaat worden. De eerste ervaringen, en de lessen, die het kind daarbij leert, worden opgetekend op zijn of haar bouwtekening, hoe het leven er uit zal gaan zien.

Het kind zal, vanwege de emotionele impact ervan, deze lessen beslist niet negeren. Het kan ze ook niet negeren, ze zijn in de krachtige, motiverende rechter breinhelft opgeslagen. Vandaar dat elke therapie die dit onderbewuste niet raadpleegt en zoekt naar deze lessen, een langdurig traject garanderen, met grote risico’s van terugval.

Verbijsterende conclusies

Bovendien zal het herhalen van deze lessen nog versterkt worden door de epigenetische ballast die is meegegeven, wat wij dan het sjabloon van de Blue Print noemen.

De meest ingrijpende conclusie, die wij moesten trekken, na deze patronen zich steeds hebben zien herhalen, een heel leven door,was dat een mens actief moeite doet om de eerste lessen te herhalen, ook schadelijke!

Ook al zegt alles en iedereen om zo iemand heen, dat het schadelijk is voor jezelf en je omgeving. Er blijft een sterke geneigdheid  de herhaling gewoonweg steeds opnieuw op één of andere manier te arrangeren, vaak onbewust.

Zo wordt zoiets de story of your life, opgetekend met de eerste lessen in het onderbewuste, geschreven vooral in de prenatale periode. Die periode is logischerwijs een bron van de eerste keren van van alles en nog wat. Alles met een grote emotionele impact, ook de goede trouwens, zullen domineren in het verdere leven en het is fascinerend, soms verbijsterend bizar, hoe we samen met de hulpvrager deze patronen ontdekken. En gelukkig zijn deze blauwdrukken om te zetten in een programma dat deze schadelijke neigingen teniet kan doen. Bovendien helpt de eigenschap liefde om neigingen te overwinnen. Daarover later meer.

Samenvatting

De zwangerschap is een periode vol allereerste ervaringen, die bovendien de grootste impact in het verdere leven hebben. Die eerste ervaringen worden opgevat als dat het bij het leven hoort. Ze worden opgevat als definitief en zo moet het. Ook al zijn ze schadelijk. Ze hebben de neiging ook te groeien en zich te versterken tot innerlijke overtuigingen die de blauwdruk van het leven vormen. Dat betekent dus dat de baby geboren wordt met een compleet levensplan, dat al geheel is ‘voorgetekend’ en alle neigingen en voorkeuren bevat, die het zal hebben. Alleen opsporen en behandelen van deze lessen, vnl. in het rechterbrein opgeslagen, zullen effectief de schadelijke lessen blijvend kunnen wijzigen.

Die wonderlijke  eigenschap liefde kan een ander tegenwicht vormen tegen schadelijke eerste  lessen.

Het is een soort interactief tekenboek dat d.m.v. een verhaal vertelt hoe de sinaasappelsap van Appelsientje bij ons op de tafel terecht is gekomen. De app vertelt een verhaal waarbij de kinderen zelf bijvoorbeeld een boom, een bij, een sinaasappelkratje of een glas moeten tekenen. Deze tekeningen worden dan heel handig in het verhaal verwerkt. Aan het einde wordt van de tekenkunsten van je kind een mooie kleurplaat gemaakt die je kunt uitprinten of delen op facebook. Je kunt het spel spelen via de www.boompjesendebijtjes.nl of de app downloaden via iTunes en Google Play.

Als je dat doet dan maak je kans op een handig houten fietskratje met de tekening van je kind. Appelsientje geeft de komende 3 weken namelijk iedere dag zo’n uniek kratje weg. Wie wil dat nou niet? Je kunt meedoen tot en met 13 mei.

Mijn zoontje is wel een halfuur met de app bezig geweest en hij weet nu waar de sinaasappelsap die bij ons iedere ochtend op de ontbijttafel staat vandaan komt. In de app wordt d.m.v. een filmpje ook verteld dat het karton van de  verpakking vervaardigd wordt uit FSC-gecertificeerd karton uit duurzame beheerde bossen. Dat was voor mijn zoontje nog wat te moeilijk, maar mijn dochter vond juist dat weer erg interessant.  Vooral de link naar de karton knutselideeën waren favoriet. Ik vond er veel inspiratie voor de meivakantie om lekker te gaan knutselen met de Appelsientje pakken.